Quints e pajaments
Quant ditg conservar quints e documents en Svizra?
Quints, quittanzas, taglias, contract da fittanza, garanzias, cassa da malsauns: ils termins en Svizra tenor il Dretg d'obligaziuns e tenor ils chantuns.
Redacziun Kuittly · fatgs verifitgads en funtaunas uffizialas
Infurmaziun generala, betg in cussegl persunal. En cas da dubi, dumandai l'uffizi u l'assicuranza responsabla.
En Svizra na datti betg in sulet termin per tut ils documents. Per in quint pajà è la regla da basa la prescripziun tenor il Dretg d'obligaziuns: 10 onns en general, 5 onns per fittanzas, salaris, mastergnants, commerzi en detail e medis. Per las taglias dependa quai dal chantun: Vad pretenda 10 onns, Turitg pretenda da conservar ils mussaments fin a la taxaziun definitiva.
Pertge conservar in quint ch'è gia pajà?
In quint pajà po anc servir sco cumprova. Sch'in creditur pretenda da Vus ina summa, mussa la quittanza che Vus avais pajà. Tenor il Dretg d'obligaziuns (CO/OR, art. 88) ha la persuna che paja il dretg da pretender ina quittanza.
Cura ch'il termin è passà, è la pretensiun prescritta. Il derschader na resguarda betg la prescripziun da sez: Vus stuais far valair ella (art. 142 CO). La prescripziun cumenza cura ch'il quint è exigibel, pia per regla a la data da scadenza (art. 130 CO).
Attenziun, quest termin po puspè cumenzar da nov. Tenor ils art. 135 e 137 CO vegn la prescripziun interrutta per exempel, cura che Vus renconuschais il debit (cun in pajament parzial, per exempel) u cura ch'il creditur cumenza ina scussiun. Lura cumenza in nov termin. Sche Vus retschavais in avis da pajament, legia noss guid davart l'avis da pajament.
Quints e quittanzas: 10 onns u 5 onns?
Il CO fixescha dus termins principals:
- 10 onns: quai è la regla, sche la lescha na di nagut auter (art. 127 CO).
- 5 onns (art. 128 CO) per:
- fittanzas, tschains e tut las autras prestaziuns periodicas;
- mastergnants per lur lavur, il commerzi en detail per sias furniziuns;
- medis ed auters professiunals da la sanadad per lur tractaments;
- advocats e notars;
- lavurants per lur salari.
Per pajaments regulars, sco la fittanza, gida il CO in pau: sch'il creditur dat senza resalva ina quittanza per in mais, vegn supponì ch'el haja retschavì ils mais avant (art. 89 CO).
Sch'in debit è vegnì renconuschì en in document en scrit u fixà cun ina sentenzia, è il nov termin adina 10 onns (art. 137 CO).
Quant ditg conservar ils documents da taglia?
Ils chantuns na din betg tuts il medem. Dus exempels:
- Vad: «Ils mussaments ston vegnir conservads durant 10 onns.» Vus stuais pudair als preschentar, sche l'autoritad als pretenda.
- Turitg: conservai tut ils mussaments, tramess u betg, fin che la taxaziun è giuridicamain valaivla («rechtskräftige Einschätzung»).
Per la taglia federala directa fixescha la lescha (LIFD/DBG) era termins. Il dretg da taxar sa prescriva 5 onns suenter la fin da l'onn fiscal (art. 120), al maximum suenter 15 onns. Ina taglia supplementara po vegnir pretendida fin 10 onns suenter la fin da l'onn fiscal, sch'ina taxaziun mancava u era incumpletta (art. 152).
S'infurmai tar l'administraziun da taglia da Voss chantun. Per savair tge documents conservar per la decleraziun, legia noss guid davart la decleraziun da taglia.
Cassa da malsauns: quints dal medi e quints da prestaziuns
Ils medis han 5 onns temp per pretender il pajament da lur tractaments (art. 128 CO).
Da Vossa vart, sche Vus spetgais in rembursament da la cassa da malsauns, vala la LPGA/ATSG era per l'assicuranza da malsauns (art. 1 LAMal/KVG). Tenor l'art. 24 LPGA sa stinguescha il dretg da prestaziuns restantas 5 onns suenter la fin dal mais per il qual ellas eran debitadas. Conservai almain il quint ed il quint da prestaziuns fin al rembursament.
Ils custs da malsogna pon er esser ina deducziun en Vossa decleraziun da taglia. En quest cas vala supplementarmain la regla da Voss chantun.
Contract da fittanza, protocol da consegna e garanzia da fittanza
Conservai Voss contract da fittanza durant l'entira fittanza. Las fittanzas sa prescrivan suenter 5 onns (art. 128 CO): conservai las cumprovas da pajament almain uschè ditg.
A la fin da la fittanza sto il locatur controllar il stadi da l'abitaziun e Vus communitgar immediatamain ils defects per ils quals Vus stuais responder (art. 267a CO). Il protocol da consegna è perquai fitg impurtant.
Per la garanzia da fittanza: sch'il locatur n'ha fatg valair nagina pretensiun cun ina procedura giudiziala u cun ina scussiun entaifer in onn suenter la fin da la fittanza, pudais Vus pretender da la banca ch'ella As restitueschia il daner (art. 257e CO). Conservai il contract, ils protocols d'entrada e da sortida ed il document da la garanzia almain fin lura.
Garanzia d'ina cumpra: 2 onns
Tenor l'art. 210 CO sa prescriva l'acziun da garanzia per defects d'in object suenter 2 onns a partir da la furniziun, nun ch'il venditur haja empermess ina garanzia pli lunga. Sche Vus cumprais per Vus u Vossa famiglia tar in professiunal, è ina clausla che scursanescha quest termin sin main che 2 onns (main ch'1 onn per in object duvrà) nunvalaivla.
Annunziai in defect al venditur uschespert che Vus al scuvrís (art. 201 CO). Conservai il cedel da cassa u il quint durant l'entira garanzia: el mussa cura e nua che Vus avais cumprà.
AVS e cassa da pensiun
Per l'AVS (AHV) è decisiv Voss conto individual (CI), manà da las cassas da cumpensaziun. L'extract dal conto è gratuit. Vus pudais al dumandar tar mintga cassa che maina in conto sin Voss num, u incumbensar ina suletta cassa da rimnar tut Voss extracts.
Sche Vus controllais quest extract da temp en temp, vesais Vus ina mancanza da contribuziuns. Tenor l'AVS è in pajament posteriur pussaivel per mancanzas fin 5 onns enavos. Suenter resta la renda reducida.
Per ils documents da Vossa cassa da pensiun n'avain nus chattà nagin termin uffizial. Dumandai Vossa cassa.
E sche Vus essas independent?
In independent ha ina vaira obligaziun. Tenor la LIFD/DBG (art. 126) sto el conservar durant 10 onns ses cudeschs u registraziuns ed ils mussaments che pertutgan sia activitad. Il CO fixescha la medema durada (art. 958f), che cumenza a la fin da l'onn da gestiun. Ina interpresa individuala cun ina svieuta da main che 500 000 francs maina mo ina contabilitad da las entradas, da las expensas e da la facultad (art. 957 CO). Per las interpresas permetta il CO da conservar ils cudeschs ed ils mussaments sin palpiri u en furma electronica, sche la colliaziun cun las operaziuns è garantida e sch'i resta adina pussaivel da las leger.
Palpiri u digital?
Per persunas privatas n'avain nus chattà nagina regla federala che di, sch'ina foto u in scan remplazza l'original. Ils chantuns pon avair atgnas pretensiuns. Exempel: l'administraziun da taglia dal Vallais scriva en sias instrucziuns per l'app Tell Tax (2017) ch'ils originals dals mussaments ston vegnir conservads, per l'autoritad da taxaziun ed en cas da problems cun il scan. Avant che bittar davent in original, dumandai Voss chantun.
Guardai er noss guids davart eBill e davart il pajament d'in QR-quint.
Da tegnair endament
Far quai cun Kuittly
- Agiuntai mintga quint sco foto u PDF (er via il menu «Partager» u «Teilen» dad Android). El vegn deponì en in ordinatur, per exempel «Fittanza & abitar», «Sanadad» u «Finanzas › Impostas». Tut resta sin Voss telefon, en ina banca da datas codada. Agiuntar ed ordinar è gratuit; la lectura automatica cun IA fa part da Kuittly Plus.
- Scannai il cedel da cassa d'ina cumpra: Kuittly propona d'agiuntar ina garanzia, cun la foto dal cedel. Vus pudais er agiuntar ina garanzia a maun en «Garanzias» (object, data da cumpra, data da la fin). Quai è gratuit. L'app As regorda la fin 30 dis e 7 dis ordavant. Uschè ditg che la garanzia è valaivla, prepara «Far ina reclamaziun» ina brev al venditur.
- En «Mes documents» (gratuit) agiuntai Voss contract da fittanza sco «Contract (fittanza, leasing, credit…)», cun sias fotos, sia data da la fin e ses termin da desditga.
- En ils Parameters crea «Exportar ina copia» ina datoteca .bak codada cun in pled-clav, cun las fotos. Conservai ella ordaifer il telefon: senza ella vul in telefon pers dir documents pers.
Kuittly na remplazza betg in original, sche Voss chantun al pretenda.
Gratuit · Android · prest sin iPhone · senza conto
Funtaunas
- Fedlex – Dretg d'obligaziuns CO/OR (CS 220), art. 88, 89, 127, 128, 130, 135, 137, 142, 201, 210, 257e, 267a, 957, 958f (en franzos)
- Fedlex – Lescha federala davart la taglia federala directa LIFD/DBG (CS 642.11), art. 120, 126, 152 (en franzos)
- Fedlex – Lescha federala davart la part generala dal dretg da las assicuranzas socialas LPGA/ATSG (CS 830.1), art. 24 (en franzos)
- Fedlex – Lescha federala davart l'assicuranza da malsauns LAMal/KVG (CS 832.10), art. 1 (en franzos)
- Chantun Vad – Trametter ils mussaments (en franzos)
- Chantun Turitg – Decleraziun da taglia per persunas privatas (en tudestg)
- Chantun Vallais – Instrucziuns per Tell Tax, 2017 (en franzos)
- AVS/AI – Dumonda d'in extract dal conto (en franzos)
- AVS/AI – Tge far en cas da mancanzas da contribuziuns? (en franzos)