Verzekeringen
Zorgverzekering in Zwitserland: huisarts, HMO of telegeneeskunde?
Standaardmodel of alternatief model (praktijk, telegeneeskunde, apotheek): wat u belooft, welke korting de wet toestaat en wanneer u wisselt.
Redactie Kuittly · feiten gecontroleerd in officiële bronnen
Algemene informatie, geen persoonlijk advies. Vraag bij twijfel het betrokken kantoor of de verzekeraar.
In de basisverzekering (LAMal/KVG) kunt u de vrije artsenkeuze houden (standaardmodel) of een alternatief model kiezen: huisarts, gezondheidscentrum (HMO), telegeneeskunde of apotheek. Met een alternatief model belooft u eerst het afgesproken aanspreekpunt te contacteren, en uw premie is meestal lager. De gedekte zorg blijft dezelfde.
Wat is het verschil tussen het standaardmodel en een alternatief model?
Met het standaardmodel gaat u naar de arts die u wilt. De wet geeft u deze vrije keuze (LAMal, art. 41).
Met een alternatief model aanvaardt u, in overleg met uw verzekeraar, uw keuze te beperken tot de zorgverleners die zij aanwijst. Het BAG spreekt van «modellen met beperkte keuze van zorgverleners». In ruil daarvoor kan de verzekeraar de premie verlagen.
Huisarts, HMO, telegeneeskunde: welke modellen zijn er?
Vanaf 2027 deelt het BAG de modellen op priminfo.admin.ch in vier categorieën in. Ze verschillen door het eerste aanspreekpunt:
- PRAXIS: u gaat altijd eerst naar een aangewezen praktijk, bijvoorbeeld die van een huisarts of een gezondheidscentrum. Zo nodig verwijst deze praktijk u door naar een specialist.
- TEL_DIG: het eerste contact verloopt altijd telefonisch of online, bijvoorbeeld met een centrum voor telegeneeskunde of een app.
- PHARM: het eerste contact is een partnerapotheek van de verzekeraar.
- FLEX: u kiest tussen meerdere eerste aanspreekpunten, bijvoorbeeld een huisartsenpraktijk, een centrum voor telegeneeskunde of een partnerapotheek.
Waarom deze wijziging? Volgens het BAG was het verschil tussen «huisarts» en «HMO» niet meer duidelijk. Deze twee categorieën worden daarom samengebracht onder de naam PRAXIS. De vroegere categorie «Andere modellen», vooral het telefonisch advies, wordt TEL_DIG. PHARM en FLEX zijn nieuw.
Uw verzekeraar kan zijn model een andere handelsnaam geven. Kijk naar de categorie op priminfo om te vergelijken.
Waartoe verbindt u zich?
Bij een gezondheidsprobleem verbindt u zich ertoe eerst het aanspreekpunt van uw model te raadplegen. Volgens het BAG is dat de basisregel.
De modellen kunnen ook andere regels bevatten, bijvoorbeeld:
- de keuze van bepaalde zorgverleners;
- de verstrekking van geneesmiddelen (sommige modellen verplichten generieke middelen).
De uitzonderingen (spoed, gynaecoloog, oogarts enz.) en wat u daarna moet melden, zijn niet voor iedereen hetzelfde geregeld. Ze staan in de voorwaarden van uw verzekeraar. Het BAG raadt aan de voorwaarden en documenten van het model goed te lezen voordat u kiest.
Wat gebeurt er als u de regels niet naleeft?
De wet zegt dat de verzekeraar in een alternatief model alleen de kosten betaalt van zorg die gegeven of voorgeschreven is door de zorgverleners die zij heeft aangewezen (LAMal, art. 41 lid 4). Ze voegt eraan toe dat de wettelijk verplichte prestaties in elk geval gegarandeerd zijn.
Wat er concreet gebeurt als u rechtstreeks naar een specialist gaat zonder via het eerste contact te gaan, hangt af van de voorwaarden van uw verzekeraar. Lees ze, of vraag het schriftelijk, voordat u een model kiest.
Hoeveel kunt u besparen?
De verzekeraar bepaalt zelf de premie van elk model. De verordening op de ziekteverzekering (OAMal, art. 101) stelt grenzen:
- een korting mag alleen voor kostenverschillen die voortkomen uit de beperkte keuze van zorgverleners en hun manier van vergoeding;
- gezondere klanten geven geen recht op korting;
- de verzekeraar moet deze verschillen bewijzen met cijfers van minstens vijf jaar;
- zolang zij die vijf jaar cijfers niet heeft, mag de premie van het model hoogstens 20 % lager zijn dan die van haar gewone verzekering.
Er is dus geen vaste korting voor heel Zwitserland. Om het verschil in uw geval te zien, gebruikt u de officiële rekenhulp priminfo.admin.ch. Die vergelijkt uw huidige model met andere modellen en berekent de mogelijke besparing als u van verzekeraar of model wisselt. Het BAG raadt aan eerst het model te kiezen dat bij uw behoeften past.
Zie ook onze gids over premiekorting.
Wanneer kunt u van model wisselen?
- Van het standaardmodel naar een alternatief model: op elk moment, ook tijdens het jaar (OAMal, art. 100).
- Van een alternatief model naar een ander model of naar het standaardmodel: alleen per 1 januari. Voor 1 januari 2027 moet u het schriftelijk aan uw verzekeraar melden, uiterlijk op 30 november 2026 (een maandag).
- Opzeggen per 30 juni: alleen mogelijk met het standaardmodel en de gewone franchise van 300 frank. Met een alternatief model kan dat niet.
30 november komt dichtbij. Stuur uw melding op tijd, aangetekend of met A-Post Plus, zodat u een bewijs hebt.
U kunt ook tegelijk van verzekeraar en van model wisselen. De stappen staan in onze gids van zorgverzekeraar wisselen.
Welk model past bij u?
Kuittly raadt geen verzekeraar en geen model aan. Enkele nuttige vragen voordat u kiest:
- Hebt u al een huisarts? Staat die op de lijst van het model?
- Voelt u zich goed bij een eerste contact via telefoon of app?
- Gaat u vaak naar specialisten? Wat zeggen de voorwaarden van de verzekeraar daarover?
- Bent u bereid altijd eerst te bellen of eerst via het afgesproken punt te gaan?
Om te onthouden
Doen met Kuittly
- Open in «Mijn verzekeringen» (gratis) uw basisverzekering en vul uw «Verzekeringsmodel» in (standaard, huisarts, HMO, Telmed of ander). De app herinnert u eraan dat opzeggen per eind juni alleen met het standaardmodel kan.
- Voeg uw premie van volgend jaar toe in «Premie volgend jaar» (gratis). Kuittly toont het verschil per jaar en in procent, en een knop om verzekeraars te vergelijken als de premie stijgt.
- In de Zwitserse kalender (gratis) herinnert het blok over de zorgverzekering u eraan dat uw brief vóór eind november moet aankomen. U krijgt twee gratis herinneringen, begin oktober en op 18 november.
Kuittly vergelijkt de modellen niet en stuurt niets naar uw verzekeraar. Het jaaroverzicht (resterende franchise en eigen bijdrage) en de berekening «Welke franchise kost jou het minst?» horen bij Kuittly Plus.
Gratis · Android · binnenkort op iPhone · geen account
Bronnen
- BAG – Ziektekostenverzekering: modellen met beperkte keuze
- BAG – Premies en kosten: veelgestelde vragen
- BAG – Factsheet «Wisselen van zorgverzekeraar» (29 september 2026)
- priminfo.admin.ch – Van zorgverzekeraar wisselen
- priminfo.admin.ch – Besparen op de basisverzekering
- Fedlex – Federale wet op de ziekteverzekering LAMal/KVG (SR 832.10)
- Fedlex – Verordening op de ziekteverzekering OAMal/KVV (SR 832.102)